Lagt inn den 11.04.2002
Sendt inn av Magnús Þór Magnússon
|
|
|
Rúgbrauð I
Til 32 pd. af vel þurru rúgmjöli skal taka frá 6-8 potta af sjóðheitu vatni, eina lúku af salti, og svo mikið af súrdeigi, sem nemi barnshnefa að stærð. Sé kúmen til, má taka eina lúku af því. Súrdeigið má ekki vera of margra daga gamalt, og aldrei eldra en 8 daga. Vatnið má ekki vera heitara en að maður þoli að halda höndunum í, og súrdeigið, sem brjóta skal í smá stykki, skal ekki láta í, fyrr en búið er að hnoða deigið nokkuð, svo hitinn í vatninu er við farinn að réna. Deigið skal elta óaflátanlega, þangað til það er orðið fullþétt og seigt, því brauðgæðin fara mjög eftir því, hvernig deigið er elt, bæði þegar það er lagt niður og tekið upp. Þegar búið er að gagnhnoða það vandlega, skal strá mjöli yfir það, byrgja síðan, og láta standa í yl 8 eða 9 klukkustundir. Þá skal elta það aftur vel með dálitlu af mjöli, slá því upp á fjöl, sem mjöli er stráð á, og láta það standa stundarkorn hjá heitum ofninum, svo það brjóti sig. Að því búnu skal leggja brauðin á til þess gjörða trégrind með skafti á; en hún verður þá að hafa legið í vatni frá því kvöldinu áður, svo að síður kvikni í henni, þegar brúka skal. Á hana skal strá mjöli og væta hliðarnar með vatni, og leggja svo brauðin á upp í loft. Það, sem niður veit á brauðinu og nú snýr upp, skal væta með vatni, og halda svo grindinni með brauðunum á inn í ofninn; en þá þarf að vera búið að raka glóðunum til beggja hliða, svo miðbikið sé autt, og leggja spýtur ofan á glæðurnar, svo vel logi. Þá skal lyfta grindinni upp og niður þangað til brauðin fara að skorpna, en það má ekki verða meirra en svo, að á þau komi ljósbrúnir dílar, en ekki svartar blöðrur. Þá skal taka brauðin út, snúa þeim við, grinda þau aftur, eins og áður er fyrir sagt, og setja síðan við yl, svo að þau lyfti sér, á meðan verið er að raka eldinum út úr ofninum og hreinsa hann að fullu. Síðan skal bera á brauðin nýbæru mjólk eða egg, sem mjólk hrærð saman við, láta þau undir eins inn í ofninn og baka eina klukkustund. Ef ekki er til ofn, má vel brúka járnpott, en best er að hann sé sem flatastur í botninn. Á honum verður að vera felldur járnhlemmur. Áður en brauðin eru lögð í, skal rjóðra smjöri eða einhverri góðri feiti um botninn á pottinum og eins um brauðin, einkum á milli þeirra, því að þau verða að vera þétt saman. Ekki má potturinn standa hærra en svo, að liðlega megi koma dálitlum glæðum undir hann, og fyrst eftir að búið er að láta brauðin í, og á meðan þau eru að lyfta sér, skal hafa glóðina mjög svo litla undir honum, en enga ofan á lokinu; eftir það skal hafa glóð bæði undir og ofan á, en þó hóglega, og baka síðan allt að 3 klukkustundum.
(Hallgerður Gísladóttir, Íslensk matarhefð, Reykjavík, 1999)
|
|